Dirk Van Mechelen

De Vlaamse regering keurde op 30 november de grote principes goed voor een locaal fiscaal pact dat zij wil aangaan met de gemeenten en provincies. De regering gaf onmiddellijk aan dat deze principes als uitgangspunten zouden gehanteerd worden bij op te starten onderhandelingen met de Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten (VVSG), de Vlaamse Vereniging van Provincies (VVP) en de sociale partners.

Binnen dit pact is niet alleen de éénmalige schuldovername à rato van 100 euro per inwoner opgenomen, maar worden er bijkomend ook nog extra middelen (+25 mio in 2008 / +41,5 mio in 2009 en 2010) voor de gemeenten vrijgemaakt. Met de bedoeling dat zowel de gemeenten, de burgers als de bedrijven er uiteindelijk zullen bij winnen.
In ruil voor deze historische operatie vraagt de regering het engagement aan de gemeenten om :

• met betrekking tot het budgettair jaar 2009 de belastingen niet te verhogen of er geen nieuwe in te voeren;
• tegen ten laatste het moment van toetreding tot het pact de forfaitaire huisvuilbelasting (in de stricte betekenis van het woord / economische code 363-03) af te schaffen;
• ten laatste met ingang van het budgettair jaar 2009 de belasting op tewerkgesteld personeel (economische code 364-01) en de belasting op kantoorruimten (economische code 367-19) af te schaffen.
• Vanaf het moment van toetreding tot het einde van de gemeentelijke legislatuur (in het jaar 2012) geen nieuwe forfaitaire gezinsbelastingen meer in te voeren;
• Het gezamenlijke schuldniveau (= alle steden en gemeenten samen) in 2008 niet te laten aangroeien.
• Een bedrijfsvriendelijke en transparante gemeentelijke fiscaliteit te voeren.

De beslissing van de Vlaamse Regering is wel geconditioneerd door een positief advies van de Hoge Raad van Financiën (HRF) met betrekking tot de operatie kasaanwending ten behoeve van een overname en aflossing van gemeentelijke schuld.
Inmiddels werd dit advies officieel aangevraagd en mag er in de loop van volgende maand een officieel antwoord van de HRF verwacht worden.

Ook werden er al diverse informele contacten gelegd met de VVSG, de VVP en de sociale partners. De formele onderhandelingen starten in de loop van de week van 17 december.

We begrijpen dat vele gemeenten met heel wat vragen zitten en dat ze nood hebben aan verduidelijking. Met deze update willen we dan ook graag een laatste stand van zaken geven en de uitgangspunten verduidelijken, zodat er geen misverstanden over ontstaan. Naar mate de onderhandelingen met de VVSG, de VVP en de sociale partners vorderen, zullen we u blijven informeren.

1. Wat biedt de Vlaamse overheid aan:

   1. In 2008 een éénmalige schuldovername van gemeenten en/of OCMW’s ten belope van 612 miljoen euro

      Er wordt voorzien in éénmalige schuldovername van de gemeenten en / of de OCMW’s ten belope van 612 mio euro voor 2008. Dit à rato van 100 euro per inwoner. Hiervoor wordt het inwonersaantal van 1 jan 2007 genomen, zoals gepubliceerd op 6 augustus ll. in het Belgisch Staatsblad.

      Deze operatie voor schuldafbouw van de gemeenten en / of OCMW’s wordt vanuit de extra kasoverschotten van de Vlaamse Gemeenschap gefinancierd.
      Deze middelen vertegenwoordigen geen beleidsmiddelen die begrotingsmatig door Europa aangerekend worden en kunnen volgens de Europese regels dan ook enkel gebruikt worden voor een versnelde schuldafbouw of verdere reserveringen. Aangezien de Vlaamse overheid in 2008 volledig schuldenvrij zal zijn en er al heel wat gereserveerd wordt voor de toekomst via het Zorgfonds en het Toekomstfonds, willen we de middelen graag ter beschikking stellen van onze Vlaamse steden en gemeenten en ook hier , naar analoge met de Vlaamse begroting een positieve dynamiek van versnelde schuldafbouw op gang brengen.

      Uit het kasoverschot van de Vlaamse overheid zal ook 15 miljoen euro worden gepuurd voor de overname van schulden van de Vlaamse gemeenschapscommissie in Brussel.

      Deze hele operatie wordt in een werkgroep van de Vlaamse overheid met de VVSG en de banken voorbereid. De uiteindelijke vaststelling van de over te nemen schulden gebeurt dan in overleg tussen de gemeente en/of het OCMW van die gemeente, en het departement Financiën en Begroting van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap en dit op voorstel van de gemeente.

   2. Elia-compensatie t.w.v. 83 miljoen euro wordt ook na 2010 doorgetrokken en in 2008 verhoogd met 30% en in 2009 en 2010 verhoogd met 50%

      De Elia-compensatie die midden 2007 op voorstel van de Vlaamse Regering in het leven werd geroepen als compensatie voor de Elia-heffing - belasting op gebruik van het energienetwerk voor particulieren en bedrijven - wordt in 2008 verhoogd met 25 mio euro extra tot 108 mio. Dit geld wordt toegekend aan de gemeenten volgens de reeds vastgelegde Elia-verdeelsleutel. In 2009 en 2010 zal dit bedrag nogmaals verhoogd worden met 41,5 miljoen euro tot 124,5 mio euro (te indexeren). Nadien volgt een evaluatie. Minstens blijft de te indexeren 83 miljoen euro na 2010 doorlopen. Deze middelen worden volgens de Elia-sleutel (dus één op één) onder de gemeenten verdeeld.

   3. 100% compensatie van gemeenten en provincies voor de totaalvrijstelling van nieuw materieel en outillage

      Er wordt gestart – in het kader van een bedrijfsvriendelijke fiscaliteit – met de afbouw van de onroerende voorheffing op materieel en outillage.
      Deze gemeentelijke en provinciale belasting op toestellen, machines en andere installaties in nijverheids-¬, handels¬- of ambachtelijke bedrijven zal geleidelijk aan verdwijnen al naargelang het ritme van de vervangingsinvesteringen.
      En dit als aanmoediging voor de vernieuwing en modernisering van het productieapparaat, energievriendelijke en veiligere productiemethodes en als stimulans om te investeren in werkgelegenheid.

      Nadat de Vlaamse overheid in 2004 deze belasting reeds voor haar eigen aandeel op nul had gebracht, ondersteunt deze uitbreiding gevoelig het industriële weefsel, productiebedrijven en KMO’s in Vlaanderen.

      Om de inkomsten te compenseren die de individuele gemeenten en provincies daarbij mislopen, wordt volgend jaar 15 mio euro voorzien die jaarlijks aangroeit met 15 mio euro tot 75 mio euro. De maatregel wordt geëvalueerd in 2013.

      Voor de berekening van de compensatie zal het gedeelte van het kadastraal inkomen in aanmerking genomen worden dat ingevolge de nieuwe maatregel wordt vrijgesteld. Het gedeelte van het kadastraal inkomen dat vrijgesteld is ingevolge reeds bestaande maatregelen wordt niet mee in aanmerking genomen. Met andere woorden : het gedeelte van het kadastraal inkomen dat de drempelwaarde bepaald op 1 januari 1998 niet overschrijdt zal de basis voor de compensatie vormen. De compensatie zal mee evolueren met de door de gemeente en provincie bepaalde opcentiemen.

   4. 100% compensatie van gemeenten en provincies voor een vermindering van de onroerende voorheffing voor lage en zeer lage energiewoningen.

      De Vlaamse Regering gaat – in kader van Kyoto en de Vlaamse Klimaatconferentie – over tot een volledige compensatie, wanneer een gemeente en/of provincie voorziet in een verlaging van de onroerende voorheffing voor lage energie- en zeer lage energiewoningen. De gemeenten en provincies worden voor het verlies gecompenseerd via een fonds dat jaarlijks met één mio euro zal aangroeien tot 10 miljoen.

      De verminderingen worden concreet als volgt bepaald :

      • lage energiewoningen (max E60) : een vermindering van 20%
      • lage energie niet-residentiële gebouwen (max E70) : een vermindering van 20%
      • zeer lage energiewoningen en –gebouwen (max E40) : een vermindering van 40%

      De compensatie voor de vermindering van onroerende voorheffing wordt individueel per gemeente en provincie berekend rekening houdend met de reële en individuele inkomstenderving. Voor de berekening van de compensatie zal het gedeelte van het kadastraal inkomen in aanmerking genomen worden dat ingevolge de maatregel wordt vrijgesteld.

      De compensatie zal mee evolueren met de door de gemeente en provincie bepaalde opcentiemen en met de indexatie van de kadastrale inkomens.

   5. De volledige overdracht provinciewegen - in functie van categorisering - naar gewest/gemeenten.

      De Vlaamse Regering voorziet de volledige overdracht van de provinciewegen in de periode tussen 1 november 2008 en 1 november 2009. De secundaire wegen (cf. de verschillende ruimtelijke structuurplannen) zullen in de bestaande staat overgedragen worden aan het gewest.

      De lokale wegen worden overgedragen aan de gemeenten. Indien nodig zal vanuit de provincies een financiële compensatie voorzien worden voor het in goede staat van berijdbaarheid brengen, cf. de parameters rond spoorvorming, stroefheid, visuele inspectie en vlakheid.

   6. Via Aquafin zal een groter aandeel van de kosten, verbonden aan te nog te leveren rioleringsinspanningen op zich nemen.

2. Wat is het engagement van de gemeenten en steden

   1. De gemeente verbindt er zich toe haar belastingen met betrekking tot het jaar 2009 niet te verhogen.

      De gemeente die wil toetreden tot het globaal pact met de Vlaamse Regering beslist om met betrekking tot het budgettair jaar 2009 :

      • de aanslagvoeten en/of tarieven van al haar belastingen niet te verhogen ten opzichte van de aanslagvoeten en/of tarieven, gehanteerd in 2008;
      • geen enkele nieuwe belasting in te voeren, met uitzondering van een niet forfaitaire huisvuilbelasting ter vervanging van een afgeschafte forfaitaire huisvuilbelasting.
   2. De gemeente verbindt er zich toe de forfaitaire belasting op huisvuil af te schaffen

      De gemeente die wil toetreden tot het globaal pact met de Vlaamse Regering beslist om de forfaitaire belasting op het ophalen van huisvuil (economische code 363-03) die ze heeft op het ogenblik van het nemen van de beslissing, ten laatste voor het budgettair jaar 2009 af te schaffen.

      Na het nemen van de beslissing tot toetreding tot het pact is het de gemeente enkel nog toegelaten de afgeschafte forfaitaire belasting op het ophalen van huisvuil te vervangen door een andere niet forfaitaire belasting op basis van het principe “de vervuiler betaalt”, en waarvan de geraamde opbrengst niet hoger is dan deze van de afgeschafte belasting.

   3. De gemeente verbindt er zich toe om geen nieuwe forfaitaire gezinsbelastingen meer op te leggen

      De gemeente die wil toetreden tot het globaal pact met de Vlaamse Regering beslist om gedurende de resterende periode van de legislatuur, eindigend op 31 december 2012, geen nieuwe forfaitaire gezinsbelastingen meer in te voeren.

   4. De gemeente verbindt er zich toe de belasting op kantoorruimten en op tewerkgesteld personeel af te schaffen

      De gemeente die wil toetreden tot het globaal pact met de Vlaamse Regering beslist om ten laatste met ingang van het budgettair jaar 2009 hiernavolgende belastingen af te schaffen, wanneer zij die in 2008 nog heft :

      • belasting op het tewerkgesteld personeel (economische code 364-01)
      • belasting op de kantoorruimten (economische code 367-19).
   5. De gemeente voert een bedrijfsvriendelijke en transparante fiscaliteit

      De gemeente die wil toetreden tot het globaal pact met de Vlaamse Regering beslist :

      1. om gedurende de resterende periode van de legislatuur, eindigend op 31 december 2012, over verhogingen van of over nieuwe belastingen ten laste van bedrijven te beslissen, minstens twaalf maanden voor de datum waarop zij van kracht worden, met uitzondering van de opcentiemen op de onroerende voorheffing ;
      2. om op haar website een overzicht op te nemen van alle belastingverordeningen, samen met de volledige tekst van de verordening ;
      3. een overzicht van de aanslagvoeten en van de basisbepalingen van alle belastingen op te lijsten volgens een in overleg tussen de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten en het Agentschap voor Binnenlands Bestuur vastgesteld model, zodat dit zowel via de gemeentelijke website als via de website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur ter beschikking kan worden gesteld;
      4. de weblocatie van de volledige teksten van de verordeningen aan het Agentschap voor Binnenlands Bestuur te bezorgen.

   Gemeentebesturen die niet beschikken over een weblocatie publiceren hun belastingsbepalingen via de website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur

   vrijdag 14 december 2007