Dirk Van Mechelen

De Vlaamse begroting is een solide en voorzichtige begroting, die impulsen wil geven zonder de perspectieven op lange termijn uit het oog te verliezen. Vlaanderen sluit het jaar af zonder schulden en boekt zelfs een overschot van 240 miljoen euro. Dat is 205 miljoen euro meer dan de norm die de Hoge Raad voor Financiën (HRF-norm) oplegt.

• Bekijk hieronder het nieuwsitem in het VRT-Journaal.

Het jaar 2008 zal de geschiedenis ingaan als het jaar waarin een ineenstorting van het financieel bestel de wereld meesleurde in een diepe economische crisis.

De Vlaamse begroting bleek dubbel gewapend tegen deze onverwachte schokgolf. Inhoudelijk, omdat er voor 1,6 miljard euro aan nieuw beleid in gang werd gezet, waardoor de economische motor blijft draaien. En budgettair, omdat de aangelegde provisies en marges het mogelijk maakten om ook in moeilijke omstandigheden de toekomst voor te bereiden.

UITVOERINGSCIJFERS 2008

1. NFS

Het netto te financieren saldo (NFS) is het verschil tussen alle bruto ontvangsten (cash in) en alle bruto uitgaven (cash out) gedurende één begrotingsjaar, in casu 2008.
Het NFS bedraagt eind december -1.179,8 miljoen euro.

Dit negatieve saldo wordt hoofdzakelijk verklaard door enerzijds de schuldovername van de Vlaamse steden en gemeenten voor +/- 650 miljoen euro (642 miljoen euro schuldovername en 8,8 miljoen euro wederbeleggingsvergoedingen) en anderzijds de kapitaalsverhoging bij Ethias voor 500 miljoen euro.

Ook werd in 2008 nog een extra inspanning gedaan om vervroegd schuld af te lossen. Twee grootste aflossingen waren het restant van de consolidatielening bij Dexia en de uitstaande lening bij Ethias.

2. De effectieve kastoestand (inclusief beleggingsopbrengsten)

De effectieve kastoestand is de totale liquiditeit van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap (MVG) op 31 december, zijnde het NFS van dat jaar te vermeerderen (of desgevallend te verminderen) met de overgedragen kaspositie van het vorige begrotingsjaar (indien negatief).

Het netto kassaldo bedraagt eind december -327,8 miljoen euro.
(Ondanks een negatief NFS van 1,2 miljard euro, is de kaspositie van de Vlaamse Gemeenschap eind 2008 slechts marginaal negatief geëvolueerd. Dit voor slechts 2 dagen, vanaf 2 januari is zij immers opnieuw positief.)

De beleggingsopbrengsten stegen opnieuw in 2008. Deze stijging is te danken aan de sterke stijging van de gemiddelde opbrengst van de beleggingen. Niettegenstaande het aanwenden van de kasoverschotten voor o.m. de overname en vervroegde aflossing van leningen in het kader van het Lokaal Pact, de verdere schuldafbouw en de participatie in de kapitaalsverhoging van Ethias, is het gemiddeld belegd bedrag in 2008 slechts licht gedaald (met 218 miljoen euro ten opzichte van vorige jaar) tot 1.273 miljoen euro.

De invloed van deze operaties laat zich immers voornamelijk gelden in het tweede semester van 2008. Terwijl in het eerste semester 2008 het gemiddeld uitstaande bedrag aan beleggingen nog ongeveer gelijk is aan het bedrag 2007 (slechts -37 miljoen euro), loopt het verschil in het tweede semester verder op tot 302 miljoen euro.

3. Het ESR-vorderingensaldo

Het ESR-vorderingsaldo is het gecorrigeerde begrotingsresultaat, conform de door Eurostat en het INR opgelegde ESR95 regels. Het is dit ESR-vorderingensaldo dat bepalend is om de aftoetsing te maken met de door de Hoge Raad voor Financiën opgelegde Norm-doelstelling. Deze norm wordt uitsluitend berekend op basis van betalingen (ordonnanceringen).

De door Vlaanderen te behalen HRF-norm voor 2008 bedraagt 35,6 miljoen euro.

Het ESR vorderingensaldo eind 2008 bedraagt 240,7 miljoen euro. Ten overstaan van de te realiseren begrotingsnorm van 35,6 miljoen euro, betekent dit een overschot van 205,1 miljoen euro.

Het overschot op de norm is nagenoeg integraal het gevolg van aanzienlijke overschotten op de begrotingen van de te consolideren instellingen.

Voor de DAB’s is er in totaal 73 miljoen euro overschot in vorderingensaldo ten aanzien van de begroting.

Voor de Vlaamse verzelfstandigde instellingen in totaal 276 miljoen euro overschot in vorderingensaldo ten aanzien van de begroting.

- 3a. Minderontvangsten gewestbelastingen

Dit jaar is de eerste keer sinds jaren dat de ontvangsten van de gewestbelastingen in globo onder het begrote bedrag liggen. In totaal zijn er 223 miljoen euro minder ontvangsten dan voorzien in de begroting.

Vooral de tegenvallende registratierechten en hypotheekrechten (respectievelijk 174 miljoen euro en 17 miljoen euro minder dan begroot) en de tegenvallende schenkingsrechten (36 miljoen euro minder dan begroot) zijn hiervoor verantwoordelijk. Voor de registratierechten is er na de zomer een afkoeling ingetreden in de sector van de vastgoedtransacties. Zowel het aantal transacties alsook de waarde van de transacties ligt structureel langer.

- 3b. De versnelde federale afrekening (de 231 miljoen euro) en de anticipatie naar moeilijker 2009 toe.

Naar aanleiding van enerzijds het ‘economisch budget’ van september en de verhoogde federale doorstorting in 2008 van de samengevoegde en gedeelde belastingen én anderzijds de monitoring van de uitvoering van de begroting, heeft de Vlaamse regering beslist om een aantal uitgaven van 2009 te verschuiven naar 2008.

Concreet gaat het over de volgende verschuivingen:

• 202 miljoen euro voorschotten drinkwatermaatschappijen;
• 126 miljoen euro vervroegde doorstorting aan de gemeenten van elia compensatie en extra subsidies in kader van het fiscaal pact;
• 357 miljoen euro voorschotten werkingsmiddelen onderwijs (285 + 72 miljoen euro).

In totaal werden er voor 685 miljoen euro uitgaven verschoven van 2009 naar 2008.

- 3c. Van HRF norm-overschotten naar evenwichtsbegroting

Vlaanderen is de afgelopen jaren geëvolueerd van een begroting met grote overschotten naar een begroting in evenwicht. De reden daarvoor is simpel: Vlaanderen is ondertussen schuldenvrij. Het realiseren van begrotingsoverschotten was immers in essentie bedoeld om schuld mee af te bouwen.

De afgelopen 2 legislaturen heeft Vlaanderen een gecumuleerde begrotingsnorm van 3,7 miljard euro gerespecteerd.
Doch op uitvoeringsbasis heeft Vlaanderen in totaal 6,4 miljard euro gerealiseerd of 2,7 miljard euro beter dan voorzien.

Met deze begrotingsoverschotten heeft Vlaanderen zijn volledige schuld afgelost.

Zoals voorzien in het strengste scenario (B) van de hoge Raad voor Financiën in 1999, heeft Vlaanderen de overgang gemaakt van een begroting met overschotten en met schuld naar een begroting in evenwicht en zonder schuld.

4. De schuldevolutie

Dankzij de vorige jaren opgebouwde sterke kaspositie, was het mogelijk om in 2008 een aantal belangrijke beleidsmaatregelen te nemen.

- 4a. Schuldovername steden en gemeenten was een algemeen succes

Wat aanvankelijk als een Sinterklaasstunt werd afgedaan, is een jaar later succesvol afgerond. Dit tot algehele tevredenheid van alle beneficianten, zijnde alle Vlaamse steden en gemeenten, de Vlaamse provincies en de VGC:

• Alle 308 Vlaamse steden en gemeenten hebben aan de operatie deelgenomen.
• Op 11 juni 2008 zijn de eerste overnames en vervroegde terugbetalingen van leningen van steden en gemeenten gerealiseerd. Voor de steden en gemeenten was de hele operatie tegen 30 september 2008 volgens planning afgerond.
• De overname van de leningen van de VGC is doorgegaan op 29 september 2008.
• De overnames van leningen van de betrokken provincies hebben plaatsgevonden in de week van 8 december 2008.

Zo heeft Vlaanderen op enkele maanden tijd bijna 6.000 leningen voor een totaal bedrag van 650 miljoen euro, overgenomen en onmiddellijk (vervroegd) terugbetaald.

Door de ganse operatie wordt een totale interestbesparing gerealiseerd van 183 miljoen euro, terwijl de totaal betaalde wederbeleggingsvergoeding slechts 8,8 miljoen euro bedroeg.

- 4b. Bereiken van de volledige nulschuld

Sinds 1999, toen Vlaanderen nog een directe schuld had van meer dan 6,6 miljard euro, werd de beleidsdoelstelling ‘een schuldenvrij Vlaanderen’ nagestreefd, doch zonder enige negatieve impact op de beschikbare vrije beleidsruimte. Integendeel zelfs… door de versnelde schuldafbouw wordt substantieel bespaard op huidige en toekomstige rente-uitgaven en wordt aldus structurele beleidsruimte gecreëerd.

En in 2008, dus minder dan 10 jaar later, zijn we er finaal in geslaagd deze bijzonder ambitieuze doelstelling effectief waar te maken.

Reeds in 2007 werd hiervoor een zeer belangrijke stap gezet via het afsluiten van akkoord tot vervroegde terugbetaling van de zgn consolidatielening ten belopen van 179 miljoen euro. Aanvullend werd dan in 2008 verder onderhandeld over de resterende leningen (circa 55 miljoen euro) en werden ook hiervoor akkoorden tot vervroegde terugbetaling afgesloten.

Eind 2008 bereikt Vlaanderen effectief een nulschuld !

- 4c. Twee grote participaties (Dexia en Ethias), zonder nieuwe schuld aan te gaan

Ingevolge de financiële crisis heeft de Vlaamse regering tot twee maal toe substantieel moeten bijdragen in de reddingsoperaties rond Dexia en Ethias.

In beide gevallen is een kapitaalparticipatie van 500 miljoen euro genomen.
En in beide gevallen is dit kunnen gebeuren vanuit beschikbare kasmiddelen.

Voor Dexia was er voldoende cash beschikbaar binnen het toekomstfonds.
Voor Ethias gebeurde de financiering rechtstreeks vanuit de Vlaamse kasmiddelen.

Dat Vlaanderen einde 2008 een negatief kassaldo heeft van 327 miljoen euro mag niet verbazen, er werd immers bovenop de begroting 2008 een verschuiving gedaan van uitgaven van 2009 naar 2008 voor 685 miljoen euro, een schuldovername en aflossing gedaan voor de gemeenten voor 642 miljoen euro én een deelname genomen in Dexia en Ethias samen voor 1 miljard euro, afgerond zijn dit 2,3 miljard euro extra uitgaven in 2008. Gelukkig zijn dit per definitie eenmalige uitgaven.

VOORUITBLIK OP 2009: KRACHTIGE IMPULSBEGROTING

In kader van herstel het vertrouwen heeft de Vlaamse Regering resoluut gekozen voor een krachtige impulsbegroting in 2009 gebaseerd op 2 belangrijke speerpunten.

1. Lastenverlagingen voor Vlaamse gezinnen en bedrijven

   In de begroting 2009 is er voor meer dan 830 miljoen euro aan recurrente belastingverminderingen voorzien.

   Absolute ‘eye-catcher’ is natuurlijk de 710 miljoen euro korting in de personenbelasting voor alle werkende Vlamingen, werknemers of zelfstandigen.

   Maar ook voor mensen met een eigen woning hebben we belangrijke inspanningen gedaan op fiscaal vlak!

   • de vrijstelling van successierechten voor de gezinswoning is een feit geworden;
   • er is de verhoging gekomen van het abattement voor onroerend-goed starters;
   • er is een vermindering gekomen van onroerende voorheffing voor energie-zuinige woningen;
   • en recent zijn er ook nog de hypotheek- en renovatie-abattementen bijgekomen.

   Tenslotte is het belangrijk te vermelden dat ook voor onze Vlaamse bedrijven in 2009 de maatregel start inzake vrijstelling van onroerende voorheffing voor vervangingsinvesteringen inzake materieel en outillage. Een belangrijke maatregel die een typisch voorbeeld is van de zogenaamde “slimme lastenverlagingen” die we nodig hebben teneinde vernieuwingsinvesteringen binnen ons machinepark aan te wakkeren en hierdoor een absolute win – win te creëren tussen economie en ecologie.

2. Investeren in infrastructuur én mensen

   Deze Vlaamse regering heeft altijd gesteld een investeringsregering te zijn. Maar een investeringsbeleid moet op de eerste plaats ook een strategisch doel hebben… vandaag investeren betekent bouwen aan een betere toekomst voor morgen!

   Een investeringsregering is dus per definitie bezig met het voorbeiden van de toekomst, met het creëren van meer welvaart en welzijn binnen afzienbare tijd.

   De begroting 2009 is een impulsbegroting met een focus op investeren in zowel infrastructuur als mensen…

   Ik geef u ter illustratie een aantal concrete voorbeelden:

   • +77 mio voor kinderopvang;
   • +50 mio voor isolatiepremies in particuliere woningen;
   • + 30 miljoen euro voor tegemoetkomingen bij de renovatie van een woning;
   • + 37 miljoen euro voor openbaar vervoer;
   • + 25 miljoen euro voor wetenschap en innovatie;
   • + 27 miljoen euro voor thuisvoorzieningen in de welzijnssector.
   • Voeg hierbij nog een aantal PPS-projecten, waarvan de 1 miljard euro voor de scholenbouw in 2009 de spits zal afbijten.

   Het is maar een greep uit het brede scala van maatregelen, maar één ding is zeker: met deze sterke begroting wenst de Vlaamse regering een krachtig en vertrouwenwekkend signaal te geven in tijden van dalende koopkracht en financieel-economische turbulentie.

   Uitgerekend in moeilijke tijden zoals vandaag hebben mensen en ondernemingen behoefte aan ondersteuning en stabiliteit. En het is mijn overtuiging dat deze begroting voor 2009, een begroting een echte investeringsregering.

dinsdag 30 december 2008

---

Persinfo

Persdienst kabinet Van Mechelen: Philippe Heyvaert en Gunter Joye
tel. 02 552 67 35 - gsm 0495 23 16 90 - e-mail: persdienst.vanmechelen@vlaanderen.be

Terug naar de lijst met persberichten