Persmededeling van Dirk Van Mechelen
Viceminister-president van de Vlaamse Regering
Vlaams minister van Financiën en Begroting en Ruimtelijke Ordening
Dirk geeft drie miljoen euro aan premies voor orgelrestauraties
Vlaams minister Dirk Van Mechelen, bevoegd voor het onroerend erfgoed, bracht vandaag een werkbezoek aan de Sint-Carolus-Borromeuskerk in Antwerpen en maakte de restauratiepremies voor kerkorgels bekend.
Eén van de belangrijkste evoluties die de monumentenzorg de voorbije jaren doormaakte is wel de toenemende verruiming van het begrip monument. In het begin kwamen enkel evidente monumenten, als kerken, kastelen en gemeentehuizen in aanmerking voor bescherming, en een monument was best ook antiek in de letterlijke zin van het woord. Dat de tijden ondertussen veranderd zijn, werd een paar jaar geleden kernachtig bewezen door de bescherming van het paviljoen van Toyo Ito op de Burg in Brugge.
Bouwgeschiedenis van een kerk
De aandacht voor bijzondere monumenten loopt als een rode draad doorheen deze legislatuur. En het is vanuit deze filosofie dat Dirk eind 2008 besliste om de schijnwerpers te richten op kerkorgels. Orgels zijn geen monumenten in de klassieke zin van het woord, maar de gebouwen waarin ze zich bevinden zijn dat meestal wel, en een kerk zou toch een beetje minder kerk zijn als het orgel ontbrak. Ooit was de inwijding ervan een orgelpunt in de bouwgeschiedenis van een kerk. Het ontbreekt de Vlaamse kerken dan ook niet aan monumentale instrumenten.
Er is altijd wel een kerkdak of een stabiliteitsdossier dat een dringende behandeling behoeft. Dat mag echter geen excuus zijn om gemeenten en kerkfabrieken, die vaak jarenlang keihard werken om hun kerken te vrijwaren voor het nageslacht, de kroon op hun werk te ontzeggen.
Daarom heeft minister Dirk vorig jaar besloten om een extra inspanning te leveren, en de premie toe te kennen voor alle orgelrestauratiedossiers die op dat moment in de wachtlijsten stonden, 14 in totaal. Eind vorig jaar werden al premies toegekend voor de vijf oudste dossiers, en dit jaar volgen de negen andere.
Minister Van Mechelen maakte van zijn werkbezoek gebruik om ook de andere restauratiepremies voor het arrondissement Antwerpen bekend te maken.
Vaak een ‘orgelpunt’
Meer nog dan voor de kerken waarin ze zich bevinden, is het een hele uitdaging om orgels nog een plaats te geven in ons moderne leven. Los van hun link met de liturgie, zijn orgels nu eenmaal instrumenten, die bovendien niet kunnen worden verplaatst, moeilijk te bespelen zijn en intensief onderhoud vergen. Zoals elk monument torsen ze hun leeftijd mee, een gebruiksgeschiedenis, en vaak ook een historiek van restauraties en verbouwingen, in functie van de noden van de tijd. Voor veel kerkfabrieken is het in gebruik houden van historische orgels dan ook een zware last, en wordt gekozen voor modernere, meer gebruiks- en onderhoudsvriendelijke instrumenten.
Gelukkig was de Vlaamse monumentenzorg waakzaam, er werd een orgelinventaris op poten gezet, en een beschermingscampagne opgestart. Vandaag telt Vlaanderen maar liefst 1.123 beschermde orgels (waarvan 186 in de provincie Antwerpen). Het gros daarvan is beschermd als onderdeel van het gebouw waarin ze zich bevinden, maar ongeveer een kwart is individueel beschermd als monument!
Een voordeel van de bescherming als monument, is dat ook orgels kunnen worden gerestaureerd, en dat daarvoor een restauratiepremie kan worden bekomen. Voor orgels in gebouwen, bestemd voor de eredienst, draagt het Vlaams gewest bij in maar liefst 60% van de restauratieve kosten, de betrokken provincies en gemeenten doen de rest. Resultaat is dat steeds meer kerkfabrieken het initiatief nemen om hun historische orgel te laten restaureren. Naar analogie bij de inwijding is de orgelrestauratie vaak het orgelpunt van een volledige restauratiecampagne, niet onverstandig overigens, want een orgel is een zeer gevoelig instrument.
Carolus-Borromeuskerk
Met een premie van ruim 610.000 euro is het orgelrestauratiedossier voor de Carolus-Borromeuskerk het grootste uit de reeks orgeldossiers die in 2008 en 2009 een premie krijgen toegewezen. Naast het orgelrestauratiedossier van deze kerk, zullen dit jaar ook de orgelrestauratiedossiers van de Onze-Lieve-Vrouwkerk van Affligem, de Sint-Annakerk in Stene, de Sint-Martinuskerk in Gijzegem, de Sint-Martinuskerk in Melle, het Hooghuys van de Sint-Jacobskerk in Brugge, de Sint-Niklaaskerk van Huldenberg, de Onze-Lieve-Vrouwerkerk van Sint-Niklaas en de Sint-Lambertuskerk in Beverlo aan bod kunnen komen.
donderdag 16 april 2009
Persinfo
Persdienst kabinet Van Mechelen: Philippe Heyvaert en Gunter Joye
tel. 02 552 67 35 - gsm 0495 23 16 90 - e-mail: persdienst.vanmechelen@vlaanderen.be
