Persmededeling van Dirk Van Mechelen
Viceminister-president van de Vlaamse Regering
Vlaams minister van Financiën en Begroting en Ruimtelijke Ordening
Dirk Van Mechelen stelt eerste resultaten inventarisatie 20ste-eeuwse kerken voor
De thematisch-typologische aanpak is een belangrijk onderdeel in het onroerend erfgoedbeleid van Vlaams minister Dirk Van Mechelen. In overleg met zijn administratie heeft de minister daarom een inventarisatie- en beschermingstraject vastgelegd. Dit moet ervoor zorgen dat per type of thema de meest representatieve objecten beschermd worden.
Gericht wordt ook een aantal lacunes in de inventarisatie opgevuld. Zo werd onder andere vastgesteld dat over 20e-eeuwse kerken in Vlaanderen nauwelijks informatie beschikbaar was.
Doorgaans werd er zelfs van uitgegaan dat het hier om een relatief beperkt aantal kerkgebouwen ging, wanneer het bijvoorbeeld werd afgewogen tegenover de vele kerken (voornamelijk in neo-stijlen) uit de 19de eeuw.
Het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE), dat verantwoordelijk is voor het samenstellen van inventarissen, liet daarom een eerste inventaris van deze kerken uit de 20ste eeuw opmaken door het Documentatie en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving (KADOC).
Meeste kerken na WO II
De resultaten van die eerste inventarisatieopdracht zijn toch wel opmerkelijk.
Eerste interessante vaststelling heeft betrekking op het aantal gebouwen. Het inventaristeam registreerde niet minder dan 970 gebouwen die in de twintigste eeuw voor de katholieke eredienst gebouwd werden: 723 kerken en 247 kapellen.
Terwijl vóór de studie werd gedacht dat het Vlaamse landschap vooral negentiende-eeuwse kerken telt, blijkt nu dat er in de twintigste eeuw bijna evenveel zijn gebouwd als in de negentiende. Het merendeel dateert zelfs van na de Tweede Wereldoorlog. De bouw van kerken viel in Vlaanderen pas stil met de demografische stabilisatie en de economische crisis van de jaren ‘70.
Innovatieve ontwerpen
Tweede vaststelling is de onderschatting van de maatschappelijke en cultuurhistorische betekenis van het twintigste-eeuwse kerkenpatrimonium. Een aantal gebeurtenissen heeft immers bijgedragen tot innovatieve ontwerpen.
Het Tweede Vaticaans Concilie (1963-’65) zorgde voor grote vernieuwingen binnen de liturgie, zoals de vrije keuze voor de plaats van het altaar dat niet langer dwingend naar het oosten moest gericht zijn. Zo kregen architecten meer vrijheid bij het ontwerpen van een kerk of kapel. Dit zorgde voor een aantal bijzondere realisaties.
Goedkopere bouwmaterialen
Derde vaststelling van de onderzoekers houdt verband met de toekomst van dit erfgoed. Niet alleen zijn er de maatschappelijke vragen rond optimaal gebruik van deze gebouwen, maar er zijn ook heel wat uitdagingen met betrekking tot de instandhouding ervan. Nogal wat kerken uit de 20e eeuw zijn immers gebouwd in economisch minder voorspoedige tijden. Hierdoor werden onder andere goedkope industriële materialen gebruikt en dat heeft gevolgen voor de bewaringstoestand vandaag.
Bovendien worden kerken van recentere datum vaak nog niet als erfgoed gepercipieerd. Daarom ook dat er minder zorgvuldig mee wordt omgesprongen. Die onoordeelkundige ingrepen tasten de intrinsieke erfgoedwaarden aan.
‘Naoorlogs erfgoed verdient meer aandacht’
“Het is een goede zaak dat het 20e-eeuwse kerkelijke patrimonium voor de eerste keer op een wetenschappelijke manier in kaart is gebracht. Deze inventaris vormt meteen een uitstekende basis voor de opmaak van een thematisch beschermingspakket”, meent minister Van Mechelen.
“Al tien procent van de in de inventaris beschreven kerken en kapellen is beschermd. De studie toont aan dat vooral inzake de naoorlogse realisaties nog een hele weg af te leggen is. Het is een meerwaarde voor de erfgoedsector dat we via een gerichte thematisch-typologische aanpak dergelijke lacunes kunnen blootleggen.”
“Het is natuurlijk geen toeval dat er tot nu toe iets minder aandacht was voor het naoorlogse erfgoed. Ook voor andere onderdelen van ons patrimonium is dat het geval. Onder andere met de thematische beschermingen van architectenwoningen of van andere 20ste-eeuwse architectuur naar aanleiding van de afgelopen twee edities van Open Monumentendag, hebben we hier verandering in gebracht. Ik ben er dan ook van overtuigd dat een gerichte bescherming van kerken en kapellen uit deze periode dit patrimonium de aandacht geeft die het verdient”, benadrukt minister Dirk Van Mechelen.
dinsdag 13 januari 2009
Persinfo
Persdienst kabinet Van Mechelen: Philippe Heyvaert en Gunter Joye
tel. 02 552 67 35 - gsm 0495 23 16 90 - e-mail: persdienst.vanmechelen@vlaanderen.be
